epokta.

Tarih, grafiklerle · Ülkeler

Çin

1949 — 2024

Yetmiş iki yıl boyunca bir kez bile düşmeyen bir nüfus eğrisi 2021’de döndü. Bu sayfa sebebini gösteriyor: yılda doğan çocuk sayısı altmışlı yılların üçte birine indi. Üçüncü grafik ise aynı yetmiş beş yılda kırsal bir ülkenin nasıl şehirleştiğini anlatıyor.

75yıl
2,6kat nüfus
2021zirve yılı
~9milyon doğum, 2023
%66şehirde

01

1949 – 2024

Yetmiş beş yılın dört perdesi

İlk perde kampanyalar ve bir kıtlıktır; nüfus yine de yüzde elli artar. İkincisinde ekonomi dışa açılır ve doğum sınırlandırılır. Üçüncüsünde şehirli nüfus kırsalı geçer. Dördüncüsü üç yıl sürer ve eğrinin döndüğü perdedir.

    02

    1949 – 2024

    Eğrideki tek duraklama ve tek dönüş

    Nüfus yetmiş iki yıl boyunca yükseldi. Yalnızca iki kez düzleşti: 1959–1961 kıtlığında ve 2021’den sonra. Birincisi bir felaketti ve üç yıl sürdü; ikincisi bir eğilim ve sürüyor.

    Nüfus, 1949–2024

    Her nokta bir kesit. Bir noktanın üzerine gelin.

    Değerler resmî sayımlardan ve ara yıl tahminlerinden gelir; 1953, 1982, 2010 ve 2020 sayım yıllarıdır. 1959–1961 kıtlığındaki kayıp resmî dizilerde ancak sonradan yapılan düzeltmelerle görünür hâle gelmiştir ve büyüklüğü tartışmalıdır: tahminler on beş ile kırk beş milyon arasında değişir. Grafik yalnızca nüfusun seyrini gösterir, kaybın kendisini değil.

    03

    1963 – 2023

    Düşüş tek çocuk kuralından önce başladı

    Yaygın anlatı, doğum sayısındaki düşüşü 1980’deki kurala bağlar. Grafik başka bir şey gösteriyor: 1963’teki yirmi dokuz koma altı milyondan 1970’te yirmi yedi koma dörde iniş, kuraldan on yıl önce başlamıştı. Kural bu eğilimi hızlandırdı; 2015’te kaldırılması ise tersine çevirmedi.

    Yılda doğan çocuk sayısı

    Milyon. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Sayılar resmî istatistiklerden alınmıştır. Son yıllarda kayıt yöntemi değiştiği için eski yıllarla karşılaştırma ihtiyatla yapılmalıdır. Liste seçilmiştir: bütün yıllar değil, dönüm noktaları alınmıştır — bu yüzden çubuklar arasındaki mesafe eşit değildir.

    Kural kaldırıldı, eğilim sürdü

    1yıllık artış

    Tek çocuk kuralı 2015’te kaldırıldı. Doğum sayısı 2016’da bir yıl arttı — sonra yeniden düşmeye başladı ve yedi yılda yarıya indi.

    Bu, düşüşün sebebinin yalnızca kural olmadığını gösteriyor: şehirleşme, eğitim süresi ve maliyet aynı yönde çalışıyor.

    04

    1949 – 2024

    Britanya’nın altmış yılda yaptığını otuz bir yılda

    Şehirde yaşayan oranı 1980’de yüzde on dokuzdu; 2011’de yüzde elliyi geçti. Britanya aynı eşiği sanayi devrimi sırasında yaklaşık altmış yılda geçmişti — ve yirmi kat küçük bir nüfusla. Kesik çizgi o eşiği gösteriyor.

    Şehirde yaşayanların oranı

    Kesik çizgi yüzde elli eşiği. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Şehir tanımı ülkeler arasında ve zaman içinde değişir; Çin’de idari sınır değişiklikleri oranı doğrudan etkileyebilmektedir. Britanya ile karşılaştırma bu yüzden yaklaşıktır ve büyüklük sırasını gösterir, kesin bir eşitlik değil.

    05

    Özet

    Rakamlarla bir ülke

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    2021

    Yetmiş iki yılda ilk kez

    1949’dan 2021’e kadar Çin’in nüfusu her yıl büyüdü. 2022’de ilk kez düştü ve düşmeye devam ediyor. Bir ülkenin en kalabalık olma sıfatını kaybetmesi iki yıl sürdü; eğriyi buraya getiren düşüş ise elli yıl.

    Onu geçen ülke: Hindistan →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Nüfus değerleri resmî sayımlardan ve ara yıl tahminlerinden gelir. 1953, 1982, 2010 ve 2020 sayım yıllarıdır; diğerleri tahmindir.
    • 1959–1961 kıtlığındaki kayıp resmî dizilerde ancak sonradan yapılan düzeltmelerle görünür hâle gelmiştir ve büyüklüğü tartışmalıdır: tahminler on beş ile kırk beş milyon arasında değişir. Sayfa bu aralığı bir grafiğe dönüştürmez, yalnızca belirtir.
    • Doğum sayıları resmî istatistiklerden alınmıştır. Son yıllarda kayıt yöntemi değiştiği için eski yıllarla karşılaştırma ihtiyatla yapılmalıdır. Liste seçilmiştir; çubuklar arasındaki mesafe eşit değildir.
    • Şehir tanımı ülkeler arasında ve zaman içinde değişir; Çin’de idari sınır değişiklikleri oranı doğrudan etkileyebilir. Britanya ile karşılaştırma yaklaşıktır ve büyüklük sırasını gösterir.
    • Sayfa nüfus ve şehirleşme takvimini gösterir; ekonomi ve siyaset bu grafiklerin konusu değildir.