epokta.

Tarih, grafiklerle · Ülkeler

Fransa

1789 — 2024

Devrimden bugüne iki yüz otuz beş yıl geçti. Bu sürede ülke on bir kez anayasal düzen değiştirdi: üç krallık, iki imparatorluk, beş cumhuriyet ve bir işgal. Bu sayfa Fransa’yı bir kişi ya da bir savaş üzerinden değil, kendi rejimlerinin süresi üzerinden okuyor.

235yıl
11rejim
5cumhuriyet
70yıl, en uzunu
66yıl, bugünkü

01

1789 – 2024

İki yüz otuz beş yılın dört perdesi

İlk perdede yirmi altı yılda altı rejim denenir. İkincisinde krallık iki kez geri gelir. Üçüncüsü yetmiş yıl sürer ve o güne kadarki en uzun düzendir. Dördüncüsü bir işgalle başlar, 1958’den beri süren bir düzenle devam eder.

    02

    1789 – 2024

    On bir düzen, yan yana

    Grafikteki her çubuk bir anayasal düzenin ömrü. İlk yedi çubuğun hiçbiri yirmi yılı geçmiyor: seksen bir yıla sıkışmış yedi rejim. Sonra iki uzun çubuk geliyor — ve aradaki fark bu sayfanın asıl konusu.

    Anayasal düzenler ve süreleri

    Sağdaki sayı yıl. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Bir rejimin sona ermesi çoğu zaman tek bir güne indirgenemez; alınan yıllar yaygın kabul gören dönüm noktalarıdır ve kaynaklara göre bir yıl değişebilir. Kısa süreli ara hükümetler listeye girmemiştir — 1944–1946 arasındaki geçici hükümet dönemi bu yüzden çubuklarda boşluk olarak görünür.

    03

    Toplam

    Rejim sayısı değil, süresi

    Yaygın anlatı Fransa’yı “sürekli rejim değiştiren ülke” diye özetler. Sayı bakımından doğru; süre bakımından değil. Devrimden bu yana geçen iki yüz otuz beş yılın yüzde yetmişi cumhuriyettir ve bu payın beşte dördü yalnızca iki rejimden gelir.

    Yönetim biçimine göre toplam yıl

    Aynı biçimdeki bütün rejimlerin süresi toplanmıştır.

    Toplamlar rejim listesinden hesaplanır ve iki yüz otuz üç yıl eder; kalan iki yıl 1944–1946 arasındaki geçici hükümet dönemidir ve hiçbir biçime sayılmamıştır. Çubuklar süre gösterir, meşruiyet ya da başarı değil.

    İki rejim, yüz otuz altı yıl

    %58iki rejimin payı

    Üçüncü Cumhuriyet yetmiş yıl, Beşinci Cumhuriyet altmış altı yıl sürdü. İkisi birlikte, devrimden bu yana geçen sürenin yüzde elli sekizini kaplıyor.

    Geri kalan dokuz rejim doksan yedi yıla sığıyor: ortalama on bir yıl. İstikrarsızlık bir yüzyılın hikâyesi, ülkenin tamamının değil.

    04

    1801 – 2024

    Rejimler değişirken nüfus durdu

    1801’de Fransa Avrupa’nın en kalabalık ülkesiydi. Ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında nüfus neredeyse durdu: yarım yüzyılda yalnızca üç milyon arttı. Aynı dönemde Almanya ve Britanya’nın nüfusu ikiye katlandı. Kesik çizgi o duraklamayı gösteriyor.

    Nüfus, 1801–2024

    Her nokta bir sayım ya da tahmin. Bir noktanın üzerine gelin.

    Değerler resmî sayımlardan gelir; 2024 ara yıl tahminidir. Ülkenin sınırları bu iki yüz yılda birkaç kez değişti — 1871’de Alsas ve Loren kaybedildi, 1919’da geri alındı — bu yüzden dizi tam olarak aynı toprağı ölçmez. Duraklamanın sebepleri bu grafiğin konusu değildir.

    05

    Özet

    Rakamlarla bir ülke

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    1958

    Altmış altı yıldır aynı anayasa

    Fransa’nın rejim değiştirme alışkanlığı 1958’de durdu. Beşinci Cumhuriyet, devrimden bu yana kurulan on bir düzenin en uzun ikincisi ve Üçüncü Cumhuriyet’in rekorunu geçmesine dört yıl kaldı.

    Bu perdelerden birini kapatan adam: Napolyon →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Rejim listesi anayasal düzenleri gösterir. Bir rejimin sona ermesi çoğu zaman tek bir güne indirgenemez; alınan yıllar yaygın kabul gören dönüm noktalarıdır ve kaynaklara göre bir yıl değişebilir.
    • Kısa süreli ara hükümetler listeye girmemiştir. 1944–1946 arasındaki geçici hükümet dönemi hiçbir biçime sayılmamıştır; bu yüzden biçim toplamları iki yüz otuz beş değil iki yüz otuz üç yıl eder.
    • Birinci Cumhuriyet’in içinde terör dönemi, direktuar ve konsüllük gibi birbirinden çok farklı düzenler vardır. Sayfa bunları tek çubukta gösterir; ayrıntı için ayrı bir okuma gerekir.
    • Nüfus değerleri resmî sayımlardan gelir; 2024 ara yıl tahminidir. Ülkenin sınırları bu iki yüz yılda birkaç kez değiştiği için dizi tam olarak aynı toprağı ölçmez.
    • Çubuklar süre gösterir, meşruiyet ya da başarı değil. Uzun süren bir rejimin iyi, kısa sürenin kötü olduğu sonucu bu grafiklerden çıkarılamaz.