Tarih, grafiklerle · İmparatorluklar
Roma
MÖ 27 — MS 476
Bir cumhuriyetin yerine kurulan imparatorluk, beş yüz yıl sonra batıda sona erdi — ama doğuda bin yıl daha sürdü. Aşağıdaki sayfa bu ömrü imparatorların saltanat süreleri, dönüm noktaları ve bölünmenin ardından iki yarının hikâyesiyle gösteriyor.
01
MÖ 27 – MS 476
Beş yüz yılın beş dönemi
İlk yüz yirmi yıl kuruluş ve genişleme, sonraki seksen dört yıl zirve, ardından yüz yıllık bir kriz ve iki yüz yıllık yeniden kuruluş. Sondaki seksen bir yıl yalnızca batıya aittir.
02
MÖ 27 – MS 476
Kırk bir yıldan bir yıla
Augustus kırk bir yıl hüküm sürdü; son imparator bir yıl bile dayanamadı. Çizelgedeki boşluklar tesadüf değil: üçüncü yüzyılda imparatorlar o kadar hızlı değişti ki tek tek göstermek okunmaz olurdu.
Seçilmiş imparatorlar
Çubuğun uzunluğu saltanat süresini, sağdaki sayı yıl sayısını gösterir.
03
MÖ 27 – MS 476
On dönüm noktası
Noktaların dağılımı imparatorluğun ritmini veriyor: ilk üç yüz yılda dört dönüm noktası varken, son yüz elli yılda altı tane var. Değişimin hızlanması çöküşün de göstergesidir.
04
MS 395 – 1453
Seksen bir yıla karşı bin elli sekiz
İmparatorluk 395’te ikiye ayrıldığında iki yarı da aynı devletin parçasıydı. Batı seksen bir yıl sonra sona erdi; doğu, başkenti Konstantinopolis’ten bin elli sekiz yıl daha yönetti. “Roma’nın çöküşü” aslında yarısının çöküşüdür.
Bölünmeden sonra iki imparatorluk
Her iki çubuk da 395’te başlıyor.
05
Özet
Rakamlarla imparatorluk
Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.
06
Fotoğraflarla
Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.
1453
Roma aslında 476’da değil, 1453’te bitti
Konstantinopolis düştüğünde şehri savunanlar kendilerini hâlâ Romalı olarak adlandırıyordu. Şehri alan da bir sonraki sayfanın konusudur.
Kaynaklar ve yöntem
- Tarihler için standart Roma tarihi kaynakları ve ansiklopedi maddeleri esas alınmıştır.
- İmparator sayısı, hangi gaspçının ve ortak imparatorun sayıldığına göre değişir; sayfada “~70” kullanılmıştır. Çizelgede yalnızca on altı imparator gösterilmiştir.
- Zirvedeki yüzölçümü karşılaştırmalı imparatorluk çalışmalarındaki tahmindir; ölçüme değil harita hesabına dayanır.
- Yol ağı uzunluğu için taş döşeli ana yollar esas alınmıştır; toprak yollarla birlikte toplam çok daha fazladır.
- Doğu Roma için “Bizans” adı kullanılmamıştır: bu ad çağdaşlarına değil, on altıncı yüzyıl tarihçilerine aittir.
- Takvimde sıfır yılı bulunmadığından MÖ 1 ile MS 1 arasındaki bir yıllık fark grafiklerde gösterilmemiştir.