epokta.

Tarih, grafiklerle · Teknoloji

İnternet

1969 — 2024

Dört bilgisayarla başladı, elli beş yılda beş milyar kişiye ulaştı. Aşağıdaki sayfa bu yayılmanın eğrisini, hızının nasıl arttığını ve hâlâ bağlanamayan üçte biri gösteriyor.

1969ilk bağlantı
~%67çevrimiçi
~5,4milyar kullanıcı
49yılda yarıya
1993Türkiye bağlandı

01

1969 – 2024

Elli beş yılın dört perdesi

İlk yirmi bir yıl üniversitelerin içinde geçti; dışarıdan kimse bağlanamıyordu. Web’le birlikte halka açıldı, aramayla gezilebilir oldu, telefonla cebe girdi. Kronolojideki tarihler bu dört adımın takvimidir.

    02

    1990 – 2023

    Yarıya ulaşmak kırk dokuz yıl sürdü

    Eğri 1990’da neredeyse sıfırdan başlıyor, 2018’de yüzde elliyi geçiyor. İlk bağlantının üzerinden kırk dokuz yıl geçmişti. 2020’deki sıçrama tek seferlik: okul ve iş bir yıl içinde ağa taşındı.

    Dünya nüfusunun internet kullanan oranı

    Bir noktaya gelin: o yılın oranı ve verinin niteliği görünür.

    Değerler Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin yıllık tahminleridir; ülke istatistiklerinden derlendikleri için sayım değil tahmindir. “Kullanıcı” tanımı son üç ay içinde internete girmiş kişidir.

    03

    1876 – 2022

    Yayılma hızı dört yüz elli katına çıktı

    Telefonun yüz milyon kullanıcıya ulaşması yaklaşık yetmiş beş yıl sürdü. Aynı sayıya bir sohbet arayüzü iki ayda vardı. Aradaki fark teknolojinin kendisinden çok, üzerine kurulduğu ağın hazır olmasından geliyor.

    Yüz milyon kullanıcıya ulaşma süresi

    Eksen ay cinsindendir; etiketler yıl olarak okunur.

    Bu karşılaştırma farklı teknolojileri yan yana koyar ve “kullanıcı” tanımı her satırda aynı değildir: bir telefon hattı hane başına, bir uygulama hesabı kişi başınadır. Süreler yaygın kabul gören tahminlerdir, kesin tarih değildir.

    04

    2023

    Bağlanamayan üçte bir

    Ortalama yüzde altmış yedi, ama ortalama kimseyi tarif etmiyor. Avrupa’da on kişiden dokuzu çevrimiçiyken Afrika’da üçü. Aradaki fark elli dört puan.

    Bölgelere göre kullanım oranı

    Soluk çubuk dünya ortalamasıdır; bölge değildir.

    Bölge tanımları Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin kullandığı gruplamadır; coğrafi değil idari bölgelerdir. Değerler 2023 tahminleridir.

    Geriye kalanlar

    2,6milyar kişi çevrimdışı

    Dünyanın üçte biri hiç bağlanmadı. Bu grubun büyük bölümü kırsal alanda, düşük gelirli ülkelerde ve ağırlıklı olarak kadınlardan oluşuyor.

    Bağlantının olmaması her zaman altyapı sorunu değil: kapsama alanı içinde olup da maliyet ya da cihaz eksikliği yüzünden bağlanmayan kesim, hiç kapsama olmayan kesimden daha kalabalık.

    05

    Özet

    Rakamlarla internet

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    4

    1969’un sonunda ağdaki bilgisayar sayısı

    Dört düğümle başlayan ağ bugün beş milyardan fazla insanı bağlıyor. Sitedeki en kısa ömürlü konu bu; en hızlı yayılanı da.

    Aynı eğrinin tersi: Japonya →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Kullanım oranları Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin yıllık tahminlerine dayanır. Bunlar sayım değil, ülke istatistiklerinden derlenen tahminlerdir.
    • “Kullanıcı” tanımı son üç ay içinde internete girmiş kişidir; bu tanım ülkeden ülkeye küçük farklarla uygulanır.
    • Yüz milyon kullanıcıya ulaşma süreleri farklı teknolojileri karşılaştırır ve “kullanıcı” her satırda aynı şeyi ifade etmez: telefon hattı hane başına, uygulama hesabı kişi başınadır.
    • Bölge tanımları Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin idari gruplamasıdır; coğrafi bölgelerle birebir örtüşmez.
    • Türkiye’nin ilk bağlantısı için 12 Nisan 1993 alınmıştır; bağlantı Orta Doğu Teknik Üniversitesi üzerinden kurulmuştur.