epokta.

Tarih, grafiklerle · Teknoloji

Uçak

1903 — bugün

Uçmak yüz yirmi bir yılda otuz yedi metreden yılda beş milyar yolcuya çıktı. Ama bir sayı 1958’den beri değişmedi: Londra–New York arası yedi saat. Bu sayfada iki eğri yükseliyor, biri yerinde sayıyor.

37metre, ilk uçuş
5milyar yolcu
3,5saat, en hızlısı
66yıldır aynı süre
1/60kaza oranı

01

1903 – 2024

Yüz yirmi bir yılın dört perdesi

İlk perdede uçuş otuz yedi metredir. İkincisinde süre dörtte bire iner. Üçüncüsünde ses hızı aşılır ve sonra vazgeçilir. Dördüncüsünde uçmak hızlanmaz, ucuzlar.

    02

    1950 – 2024

    Yetmiş dört yılda yüz altmış kat

    1950’de dünyada otuz bir milyon kişi uçtu; bugün beş milyar. Eğrideki tek kırılma 2020: bir yılda %60 düşüş. Dört yıl sonra eski rekor aşıldı — bu sitedeki en hızlı toparlanma.

    Yıllık dünya yolcu sayısı

    Milyar. Bir noktanın üzerine gelin.

    Sayılar tarifeli uçuşlardaki yolcu sayısıdır; bir kişi bir yılda birden fazla kez uçarsa birden fazla kez sayılır. Bu yüzden “beş milyar yolcu” beş milyar farklı kişi anlamına gelmez — dünya nüfusunun büyük bölümü hiç uçmamıştır. Noktalar arasındaki mesafe eşit değildir.

    03

    1919 – 2024

    Bu sitedeki nadir geri gidişlerden biri

    Londra–New York 1958’de yedi saatti, 1976’da üç buçuk saate indi ve 2003’te yeniden yedi saat oldu. Bir teknolojinin en iyi performansı terk edilebiliyor: Concorde’un emekliliği bir arıza değil, bir hesap kararıydı.

    Londra–New York uçuş süresi

    Saat. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Süreler tipik tarifeli uçuş süreleridir ve rüzgâra, rotaya ve yöne göre bir saate kadar değişir. Karşılaştırma yalnızca uçuş süresini ölçer: havaalanında geçen süre, güvenlik ve aktarma bu sayılara girmez — kapıdan kapıya toplam süre bu dönemde muhtemelen uzamıştır. 1939 çubuğu aktarmalı bir seferdir ve bu yüzden 1919’dan uzundur.

    Neden vazgeçildi

    27yıl uçtu

    Concorde yüz yolcu taşıyordu ve yakıtı geniş gövdeli bir uçağın birkaç katıydı. Bilet fiyatı kaç kişinin uçabileceğini belirledi.

    Havacılık hızı değil kapasiteyi seçti — ve bu tercih yolcu sayısındaki eğriyi açıklıyor. İki grafik aynı kararın iki yüzü.

    04

    1970 – 2023

    Hız durdu, güvenlik durmadı

    Uçuş süresi altmış altı yıldır aynı; kaza oranı aynı dönemde altmışta bire indi. Bir teknolojide ilerlemenin nereye gittiğini görmek için hangi sayıya baktığınız belirleyici.

    Milyon kalkışta ölümlü kaza sayısı

    Bir noktanın üzerine gelin.

    Oran milyon kalkış başına ölümlü kaza sayısıdır ve yıllık dalgalanır; tek bir yılın değeri bir eğilim göstermez, bu yüzden grafik on yıllık kesitler alır. Kaza sayısı ölen kişi sayısı değildir: tek bir kaza yüzlerce kişiyi ilgilendirebilir. Sayılar tarifeli ticari uçuşlar içindir.

    05

    Özet

    Rakamlarla bir teknoloji

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    7 saat

    1958’den beri

    Bu sitedeki teknoloji sayfalarında eğriler hep yükselir. Burada biri yerinde sayıyor: Londra–New York arası altmış altı yıldır kısalmadı. İlerleme her zaman aynı yöne gitmiyor — nereye gittiğini seçen kararlar var.

    Bir üst katman: Uzay uçuşu →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Yolcu sayıları tarifeli uçuşlardaki yolcu sayısıdır; bir kişi birden fazla kez uçarsa birden fazla kez sayılır. “Beş milyar yolcu” beş milyar farklı kişi anlamına gelmez.
    • Uçuş süreleri tipik tarifeli sürelerdir ve rüzgâra, rotaya ve yöne göre bir saate kadar değişir.
    • Karşılaştırma yalnızca uçuş süresini ölçer; havaalanında geçen süre ve aktarma dahil değildir. Kapıdan kapıya toplam süre bu dönemde muhtemelen uzamıştır.
    • 1939 çubuğu aktarmalı bir seferdir ve bu yüzden 1919’daki tek seferlik geçişten uzundur.
    • Kaza oranı milyon kalkış başına ölümlü kaza sayısıdır ve yıllık dalgalanır. Kaza sayısı ölen kişi sayısı değildir.