epokta.

Tarih, grafiklerle · Teknoloji

Uzay uçuşu

1957 — bugün

Sputnik’ten Ay’a on iki yıl geçti. Son insanlı Ay uçuşundan bu yana ise elli iki yıl geçti ve kimse gitmedi. Bu sayfa uzay uçuşunun düz bir ilerleme olmadığını gösteriyor: bir rekor elli beş yıl boyunca kırılamadı.

67yıl
52yıldır Ay’a gidilmedi
55yıl duran rekor
~10.000uydu
1/20maliyet

01

1957 – 2024

Altmış yedi yılın dört perdesi

İlk perde bir yarıştır ve on iki yılda Ay’a varır. İkincisinde uzay bir hizmete dönüşür. Üçüncüsünde fırlatma sayısı yarıya iner. Dördüncüsünde roket geri döner ve maliyet çöker.

    02

    1957 – 2024

    Elli beş yıl kırılamayan rekor

    1966’da 139 fırlatma yapıldı ve bu sayı 2021’e kadar aşılmadı. Arada fırlatma sayısı 2005’te elli beşe kadar düştü. Uzay uçuşu bu sitedeki en kesintili teknoloji eğrisi.

    Yıllık yörünge fırlatması sayısı

    Kesik çizgi 1966 düzeyi. Bir noktanın üzerine gelin.

    Sayılar yörüngeye ulaşmayı hedefleyen fırlatmalardır; başarısız denemeler de sayılır. Alt yörünge uçuşları ve füze denemeleri bu sayıya girmez. Fırlatma sayısı yörüngeye taşınan kütleyi göstermez: 1966’daki fırlatmaların çoğu bugünkülerden çok daha küçük yükler taşıyordu. Noktalar arasındaki mesafe eşit değildir.

    Neden durdu

    1972son Ay uçuşu

    Ay programı bir keşif değil bir yarıştı. Yarış bitince bütçe de bitti: program planlanandan üç uçuş erken kapatıldı.

    Teknoloji kaybolmadı, ödeyecek sebep kayboldu. Elli iki yıldır Ay’a gidilmemesinin sebebi bir mühendislik sorunu değil.

    03

    2000 – 2024

    Beş yılda üçe katlandı

    Yörüngede 2019’da 2.200 çalışır uydu vardı; bugün on bin. Bu artışın üçte ikisi tek bir şirketin uydu kümesinden geliyor. Uzayın kalabalıklaşması bir ülkelerin değil, bir şirketin kararı.

    Yörüngedeki çalışır uydu sayısı

    Bir çubuğun üzerine gelin.

    Sayılar çalışır durumdaki uyduları gösterir; hurda ve kullanım dışı cisimler dahil değildir — onlarla birlikte yörüngedeki izlenen cisim sayısı çok daha yüksektir. Bu sayı hızla değiştiği için 2024 değeri yıl ortası tahminidir. Uydu sayısı yeteneği ölçmez: bir büyük uydu yüz küçüğünün işini yapabilir.

    04

    1967 – 2018

    Yeniden kullanım ilk denemede işe yaramadı

    Uzay mekiği yeniden kullanılabilir olarak tasarlandı ve bu listedeki en pahalı seçenek oldu: bakım masrafı yeni roket yapmaktan yüksekti. Aynı fikir kırk yıl sonra işe yaradı ve maliyet yirmide bire indi.

    Kilogram başına yörüngeye taşıma maliyeti

    Bin dolar. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Değerler bugünkü dolarla yaklaşık maliyetlerdir ve kaynaklara göre önemli ölçüde değişir: ilan edilen fiyat ile gerçek maliyet aynı şey değildir ve geliştirme masrafları çoğu hesaba girmez. Roketler farklı yörüngelere farklı yükler taşır; bu yüzden kilogram başına maliyet tek başına bir karşılaştırma ölçüsü değildir.

    05

    Özet

    Rakamlarla bir teknoloji

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    52

    Yıl

    İnsan Ay’a 1969’da gitti ve son kez 1972’de. Aradan geçen elli iki yılda uzaya on binlerce cisim fırlatıldı ama kimse yeniden gitmedi. Teknolojik ilerleme bir yön değil, bir tercihler dizisi.

    Yarışın öbür tarafı: Rusya →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Fırlatma sayıları yörüngeye ulaşmayı hedefleyen fırlatmalardır ve başarısız denemeleri de içerir. Alt yörünge uçuşları ve füze denemeleri sayılmaz.
    • Fırlatma sayısı yörüngeye taşınan kütleyi göstermez; 1966’daki fırlatmaların çoğu bugünkülerden çok daha küçük yükler taşıyordu.
    • Uydu sayıları çalışır durumdaki uyduları gösterir; hurda ve kullanım dışı cisimler dahil değildir. 2024 değeri yıl ortası tahminidir.
    • Uydu sayısı yeteneği ölçmez: bir büyük uydu yüz küçüğünün işini yapabilir.
    • Maliyet değerleri bugünkü dolarla yaklaşıktır ve kaynaklara göre önemli ölçüde değişir; ilan edilen fiyat ile gerçek maliyet aynı şey değildir ve geliştirme masrafları çoğu hesaba girmez.