epokta.

Tarih, grafiklerle · Savaşlar

İkinci Dünya Savaşı

1939 — 1945

Altı yıl bir gün sürdü ve bitişiyle başlangıcı arasında dünyanın siyasi haritası bütünüyle değişti. Aşağıdaki sayfa savaşı anlatmıyor; cephelerin ne zaman açılıp kapandığını, kimin ne zaman girdiğini ve geriye kalan sayıyı gösteriyor.

2.193gün
11cephe
~75milyon ölü
27milyon: SSCB
2atom bombası

01

Eylül 1939 – Eylül 1945

Altı yılın dört perdesi

İlk yirmi bir ay tek taraflı bir genişlemedir. Sonraki on yedi ay savaşın küreselleştiği dönemdir: altı ay arayla Sovyetler Birliği ve Pasifik cepheleri açılır. Kalan iki buçuk yıl geri çekilmenin takvimidir.

    02

    On bir harekât alanı

    Cepheler aynı anda açık değildi

    “Dünya savaşı” adı bütün cephelerin aynı anda yandığını düşündürüyor; oysa çubuklar üst üste binmiyor. Fransa altı haftada bitti, Doğu Cephesi dört yıl kapanmadı. Atlantik ise savaşın ilk gününden son ayına kadar açık kaldı.

    Cepheler ve açık kaldıkları dönem

    Çubuğun uzunluğu süreyi, konumu takvimdeki yerini gösterir. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Bir cephenin kapanması çarpışmaların bitişidir, işgalin sona ermesi değildir. Süreler aya yuvarlanmıştır; birkaç günlük harekâtlar bir ay olarak görünür.

    03

    1937 – 1945

    Herkes aynı gün girmedi

    Savaşın 1939’da başladığı kabul edilir, ama Çin iki yıldır savaşıyordu. Amerika Birleşik Devletleri iki yıl üç ay sonra girdi, Sovyetler Birliği ise taarruza uğrayana kadar Almanya ile saldırmazlık paktı yürürlükteydi.

    Büyük tarafların savaşa giriş tarihleri

    Her nokta bir ülkenin savaşa girdiği tarih.

    Liste seçilmiştir: savaşa taraf olan altmışa yakın devletin tamamı değil, cephelerin açılışını belirleyen dokuz taraf gösterilmiştir. Türkiye savaş boyunca tarafsız kalmış, 1945’te sembolik olarak savaş ilan etmiş ve çarpışmaya girmemiştir.

    04

    Asker ve sivil

    Kaybın eşit dağılmadığı bir savaş

    Bu grafikteki en uzun çubuk, en kısasının altmış katı. Toplam kaybın yaklaşık üçte biri tek bir ülkeye ait. Polonya oransal olarak en ağır kaybı verdi: savaş öncesi nüfusunun yaklaşık altıda biri.

    Ülkelere göre tahmini insan kaybı

    Asker ve sivil kayıplar birlikte. Bir çubuğun üzerine gelin: kaynakların verdiği aralık görünür.

    Bütün değerler tahmindir ve ~ ile işaretlenmiştir. Hiçbir ülke için kesin sayı bilinmiyor; kaynaklar arasındaki fark bazı ülkelerde iki milyonu aşıyor. Tablodaki aralık sütunu bu farkı gösterir.

    Neden kesin sayı yok

    15milyonluk fark

    Toplam kayıp için verilen tahminler 70 ile 85 milyon arasında değişiyor. Fark, hangi ölümlerin savaşa sayıldığından geliyor: açlık ve salgın kaynaklı sivil ölümler bazı hesaplara giriyor, bazılarına girmiyor.

    Bu yüzden sayfadaki bütün kayıp değerleri ~ ile işaretlendi ve tabloda tek bir sayı değil, aralık verildi.

    05

    Özet

    Rakamlarla savaş

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    1

    2 Eylül 1945: altı yıl bir gün

    Savaş, başladığı günün yıldönümünden bir gün sonra bitti. Aradan geçen sürede dünya nüfusunun yaklaşık yüzde üçü öldü ve iki yeni büyük güç ortaya çıktı.

    Bir ülkenin gözünden: Almanya →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Zayiat tahminleri kaynaklar arasında en çok ayrışan verilerdir. Sayfadaki değerler yaygın kabul gören aralıkların ortasıdır, ~ ile işaretlenmiştir ve tabloda aralığın kendisi verilmiştir.
    • Toplam kayıp için 70–85 milyon aralığı kullanılmıştır. Fark büyük ölçüde açlık ve salgın kaynaklı sivil ölümlerin sayılıp sayılmamasından doğar.
    • Cephe tarihleri harekâtların başlangıç ve bitişidir; işgal süreleri değildir. Süreler aya yuvarlanmıştır.
    • Savaşın başlangıcı için 1 Eylül 1939 alınmıştır. Asya’da savaşın 1937’de başladığı yaygın bir görüştür ve Çin satırı bu tarihten başlar.
    • Savaşa giriş listesi seçilmiştir: taraf olan altmışa yakın devletin tamamı değil, cephelerin açılışını belirleyen dokuz taraf gösterilmiştir.