epokta.

Tarih, grafiklerle · Ülkeler

Brezilya

1822 — 2024

Brezilya bağımsızlığını bir savaşla değil, Portekiz kralının oğlunun kendini imparator ilan etmesiyle kazandı. Amerika kıtasının tek imparatorluğuydu ve köleliği kaldıran son ülke oldu — bağımsızlıktan altmış altı yıl sonra. Bu sayfa o gecikmeyi, ardından gelen nüfusu ve ormanın hesabını gösteriyor.

202yıl
1888kölelik kaldırıldı
21yıl askerî yönetim
20kat nüfus
~29.000km², en yüksek kayıp

01

1822 – 2024

İki yüz iki yılın dört perdesi

İlk perde altmış yedi yıllık bir imparatorluk; köleliğin kaldırılmasından bir yıl sonra devrildi. İkincisi iki eyaletin sırayla yönettiği bir cumhuriyet. Üçüncüsünde ülke sanayileşti ve başkentini taşıdı. Dördüncüsü yirmi bir yıllık askerî yönetimle başladı, seçimle sürüyor.

    02

    1804 – 1888

    Seksen dört yıllık bir kuyruk

    Haiti köleliği 1804’te kaldırdı, Brezilya 1888’de. Arada seksen dört yıl var ve bu sürenin altmış altı yılı Brezilya’nın kendi bağımsızlığından sonrasına düşüyor. Grafikteki mesafe, bir yasanın ne kadar geciktirilebileceğini gösteriyor.

    Köleliğin hukuken kaldırıldığı yıl

    Bir noktanın üzerine gelin.

    Grafik yalnızca yasanın tarihini gösterir. Hukuken kaldırma ile fiilen sona erme çoğu ülkede aynı yıl değildir; bazı ülkelerde geçiş aşamalıdır, bazılarında yasa uygulanmadan kalmıştır. Liste bütün ülkeleri değil, karşılaştırma için seçilmiş altı örneği içerir.

    Ticaret önce yasaklandı

    38yıllık aralık

    Köle getirmek 1850’de yasaklandı, köle sahibi olmak 1888’de. Aradaki otuz sekiz yıl, iki yasağın aynı şey olmadığını gösteriyor.

    Sayfa köleliğin ölçeğini grafiğe dökmüyor: gemilerle getirilen kişi sayısına dair tahminler geniş bir aralıkta değişir ve bu aralık bir çubuğun taşıyabileceğinden büyüktür.

    03

    1872 – 2022

    Yüz elli yılda yirmi kat

    İlk sayımda Brezilya’da on milyon kişi yaşıyordu — o sırada Fransa’nın dörtte biri. Bugün Fransa’nın üç katı. Aynı yüz elli yılda Fransa’nın nüfusu iki katına bile çıkmadı; bu grafiğin eğimi asıl orada anlam kazanıyor.

    Nüfus, 1872–2022

    Her nokta bir sayım. Bir noktanın üzerine gelin.

    Değerler resmî sayımlardan gelir; sayım yılları eşit aralıklı olmadığı için noktalar arasındaki mesafe de eşit değildir. Eğrinin son bölümündeki yassılaşma gerçek bir yavaşlamadır, ölçüm aralığından kaynaklanmaz.

    04

    1988 – 2023

    Bu grafik bir toplam değil, yıllık bir hesap

    Çubukların her biri o yıl kaybedilen ormanı gösteriyor; kalan ormanı değil. En düşük yıl olan 2012’de bile bir yılda dört bin beş yüz kilometrekare kaybedildi — yani düşen şey kaybın hızıdır, kaybın kendisi değil.

    Amazon’da yıllık orman kaybı

    Kilometrekare. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Değerler uydu ölçümüne dayanan yıllık tahminlerdir ve yaklaşıktır; ölçüm yöntemi 1988’den bu yana birkaç kez güncellendiği için eski yıllarla karşılaştırma ihtiyatla yapılmalıdır. Yalnızca Brezilya sınırları içindeki Amazon’u kapsar. Liste seçilmiştir: bütün yıllar değil, dönüm noktaları alınmıştır — bu yüzden çubuklar arasındaki mesafe eşit değildir.

    05

    Özet

    Rakamlarla bir ülke

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    1888

    Sonuncu

    Brezilya bir imparatorluk olarak kuruldu, köleliği kaldıran son ülke olarak anıldı ve bir yıl sonra imparatorluğunu kaybetti. Bu sayfadaki üç grafik aynı soruyu üç kez soruyor: bir şeyin ne zaman bittiği mi önemli, ne kadar geciktiği mi?

    Aynı kıtanın öbür yarısı: İspanyol İmparatorluğu →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Kölelik yasağı yılları resmî kaldırma tarihleridir. Hukuken kaldırma ile fiilen sona erme çoğu ülkede aynı yıl değildir; liste yalnızca yasanın tarihini gösterir.
    • Karşılaştırma listesi bütün ülkeleri kapsamaz; altı örnek seçilmiştir. Britanya için 1834, yasanın yürürlüğe girdiği yıldır; yasa 1833’te çıkmıştır.
    • Nüfus değerleri resmî sayımlardan gelir. Sayım yılları eşit aralıklı olmadığı için noktalar arasındaki mesafe eşit değildir.
    • Orman kaybı değerleri uydu ölçümüne dayanan yıllık tahminlerdir ve yaklaşıktır; yöntem 1988’den bu yana birkaç kez güncellenmiştir. Yalnızca Brezilya sınırları içindeki Amazon’u kapsar.
    • Sayfa köleliğin ölçeğini grafiğe dökmez: getirilen kişi sayısına dair tahminler geniş bir aralıkta değişir ve bu aralık bir çubuğun taşıyabileceğinden büyüktür.