Tarih, grafiklerle · Ülkeler
Brezilya
1822 — 2024
Brezilya bağımsızlığını bir savaşla değil, Portekiz kralının oğlunun kendini imparator ilan etmesiyle kazandı. Amerika kıtasının tek imparatorluğuydu ve köleliği kaldıran son ülke oldu — bağımsızlıktan altmış altı yıl sonra. Bu sayfa o gecikmeyi, ardından gelen nüfusu ve ormanın hesabını gösteriyor.
01
1822 – 2024
İki yüz iki yılın dört perdesi
İlk perde altmış yedi yıllık bir imparatorluk; köleliğin kaldırılmasından bir yıl sonra devrildi. İkincisi iki eyaletin sırayla yönettiği bir cumhuriyet. Üçüncüsünde ülke sanayileşti ve başkentini taşıdı. Dördüncüsü yirmi bir yıllık askerî yönetimle başladı, seçimle sürüyor.
02
1804 – 1888
Seksen dört yıllık bir kuyruk
Haiti köleliği 1804’te kaldırdı, Brezilya 1888’de. Arada seksen dört yıl var ve bu sürenin altmış altı yılı Brezilya’nın kendi bağımsızlığından sonrasına düşüyor. Grafikteki mesafe, bir yasanın ne kadar geciktirilebileceğini gösteriyor.
03
1872 – 2022
Yüz elli yılda yirmi kat
İlk sayımda Brezilya’da on milyon kişi yaşıyordu — o sırada Fransa’nın dörtte biri. Bugün Fransa’nın üç katı. Aynı yüz elli yılda Fransa’nın nüfusu iki katına bile çıkmadı; bu grafiğin eğimi asıl orada anlam kazanıyor.
Nüfus, 1872–2022
Her nokta bir sayım. Bir noktanın üzerine gelin.
04
1988 – 2023
Bu grafik bir toplam değil, yıllık bir hesap
Çubukların her biri o yıl kaybedilen ormanı gösteriyor; kalan ormanı değil. En düşük yıl olan 2012’de bile bir yılda dört bin beş yüz kilometrekare kaybedildi — yani düşen şey kaybın hızıdır, kaybın kendisi değil.
Amazon’da yıllık orman kaybı
Kilometrekare. Bir çubuğun üzerine gelin.
05
Özet
Rakamlarla bir ülke
Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.
06
Fotoğraflarla
Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.
1888
Sonuncu
Brezilya bir imparatorluk olarak kuruldu, köleliği kaldıran son ülke olarak anıldı ve bir yıl sonra imparatorluğunu kaybetti. Bu sayfadaki üç grafik aynı soruyu üç kez soruyor: bir şeyin ne zaman bittiği mi önemli, ne kadar geciktiği mi?
Kaynaklar ve yöntem
- Kölelik yasağı yılları resmî kaldırma tarihleridir. Hukuken kaldırma ile fiilen sona erme çoğu ülkede aynı yıl değildir; liste yalnızca yasanın tarihini gösterir.
- Karşılaştırma listesi bütün ülkeleri kapsamaz; altı örnek seçilmiştir. Britanya için 1834, yasanın yürürlüğe girdiği yıldır; yasa 1833’te çıkmıştır.
- Nüfus değerleri resmî sayımlardan gelir. Sayım yılları eşit aralıklı olmadığı için noktalar arasındaki mesafe eşit değildir.
- Orman kaybı değerleri uydu ölçümüne dayanan yıllık tahminlerdir ve yaklaşıktır; yöntem 1988’den bu yana birkaç kez güncellenmiştir. Yalnızca Brezilya sınırları içindeki Amazon’u kapsar.
- Sayfa köleliğin ölçeğini grafiğe dökmez: getirilen kişi sayısına dair tahminler geniş bir aralıkta değişir ve bu aralık bir çubuğun taşıyabileceğinden büyüktür.