epokta.

Tarih, grafiklerle · Ülkeler

Türkiye

1923 — 2023

Bir imparatorluğun yerine kurulan cumhuriyet, yüz yılda nüfusunu altı katına çıkardı ve büyük ölçüde köylü bir ülkeden neredeyse tamamen kentli bir ülkeye dönüştü. Aşağıdaki sayfa bu yüz yılı nüfus eğrileri, iller ve görev süreleriyle gösteriyor.

85,7milyon nüfus
81il
8komşu ülke
2kıta
12cumhurbaşkanı

01

1923 – 2023

Cumhuriyetin yüz yılı

Aşağıdaki kronoloji seçilmiş dönüm noktalarından oluşuyor: anayasalar, seçimler, askerî müdahaleler, uluslararası üyelikler ve doğal afetler. Olaylar tarihleriyle verilmiştir; yorum eklenmemiştir.

    02

    1927 – 2024

    Altı katına çıkan nüfus

    Cumhuriyetin ilk nüfus sayımında 13,6 milyon kişi vardı; bugün 85,7 milyon. Eğrinin en dik olduğu yıllar 1955–1985 arası: otuz yılda nüfus iki katından fazla arttı. Son yıllarda eğim belirgin biçimde yatıklaşıyor.

    Nüfus, 1927–2024

    Bir noktaya gelin: o yılın tam nüfusu ve verinin kaynağı görünür.

    1927–2000 arası değerler genel nüfus sayımı, 2007 sonrası değerler Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarıdır. Yöntem değiştiği için seri tek bir sayımın devamı değildir; 1990 ile 2000 arasında sayım yapılmadığı için o aralık on yıllıktır.

    03

    2024

    Tek bir şehrin ağırlığı

    İstanbul’da yaşayanların sayısı, onu izleyen üç ilin toplamından fazla. Ülke nüfusunun altıda birinden çoğu tek bir ilde yaşıyor — bu, benzer büyüklükteki ülkelerde ender görülen bir yoğunlaşma.

    Nüfusu en yüksek beş il

    TÜİK, 2024 sonu. Çubuk uçlarındaki sayılar milyon kişidir.

    Yalnızca doğrulanabilen ilk beş il gösterilmiştir. Sıralamanın devamı için TÜİK’in il bazlı yayınına bakınız.

    İstanbul’un payı

    %18,3ülke nüfusunun

    15,7 milyon kişi. Bu, Yunanistan, Portekiz veya Macaristan’ın tamamından daha kalabalık bir şehir demek.

    1927’de İstanbul’un nüfusu 690 binin altındaydı ve ülke nüfusunun yaklaşık yirmide birini oluşturuyordu.

    04

    İki kıta

    Coğrafya

    Toprakların büyük bölümü Asya’da, bir bölümü Avrupa’da. Sekiz ülkeyle kara sınırı, üç denize kıyısı var; iki boğaz Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan tek deniz yolunu oluşturuyor.

    Komşu ülkeler

    Kara sınırı bulunan sekiz ülke, batıdan doğuya.

      Üç deniz, iki boğaz

      Karadeniz, Ege ve Akdeniz kıyıları toplam sekiz bin kilometreyi aşıyor. İstanbul ve Çanakkale boğazları, Karadeniz’e kıyısı olan altı ülkenin okyanuslara açılan tek yolu.

      • KuzeyKaradeniz
      • BatıEge Denizi
      • GüneyAkdeniz
      • İçMarmara Denizi

      05

      1923’ten bugüne

      On iki cumhurbaşkanı

      Yüz yılda on iki isim. İlk üçü on yıl ve üzeri görev yaptı, 1960 ile 1989 arasındaki dört isim ise askerî müdahalelerin çizdiği takvime göre geldi ve gitti. 2014, cumhurbaşkanının ilk kez halk tarafından seçildiği yıldır.

      Görev süreleri

      Çubuğun uzunluğu görev süresini, konumu takvimdeki yerini gösterir.

      Yıllar göreve başlama ve ayrılma yıllarıdır; gün ve ay farkları grafikte gösterilmez. Cemal Gürsel ve Kenan Evren’in görevlerinin ilk bölümü “devlet başkanı” sıfatıyla geçmiştir.

      06

      Özet

      Rakamlarla Türkiye

      Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

      07

      Fotoğraflarla

      Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

      100

      29 Ekim 2023: Cumhuriyet’in yüzüncü yılı

      Kurulduğunda 13,6 milyon kişinin yaşadığı ülkede bugün 85,7 milyon kişi yaşıyor. Bu sayfa o yüz yılın nüfus eğrisidir.

      Kurucusu: Atatürk →

      Kaynaklar ve yöntem

      • Nüfus verileri Türkiye İstatistik Kurumu’nun genel nüfus sayımları (1927–2000) ve Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarıdır. 2007’de yöntem değiştiği için seri tek bir sayımın devamı değildir.
      • İl nüfusları TÜİK’in 2024 yılı ADNKS sonuçlarına dayanır. Yalnızca kaynaktan doğrulanabilen ilk beş il gösterilmiştir; geri kalan sıralama için ara değer üretilmemiştir.
      • Doğuşta beklenen yaşam süresi TÜİK Hayat Tabloları, 2023–2025 dönemi verisidir. Şehirde yaşayan oranı, il ve ilçe merkezlerinde ikamet edenlerin payıdır; bu tanım 2012 büyükşehir düzenlemesiyle değiştiği için daha eski yıllarla doğrudan karşılaştırılamaz.
      • Cumhurbaşkanlarının görev yılları resmî listelere dayanır. Cemal Gürsel (1960–1961) ve Kenan Evren (1980–1982) görevlerinin ilk bölümünde “devlet başkanı” sıfatını taşımıştır; grafikte tek bir aralık olarak gösterilmiştir.
      • Kronolojideki olaylar tarihleriyle verilmiş, siyasi değerlendirme eklenmemiştir. Deprem can kaybı sayıları resmî açıklamalara dayanır.
      • Kesin olmayan her değer sayfada “~” ile işaretlenmiştir.