Tarih, grafiklerle · Teknoloji
Elektrik
1882 — bugün
İlk ticari santral 1882’de elli dokuz müşteriye elektrik verdi. Hanelerin neredeyse tamamına ulaşması aynı ülkede yetmiş sekiz yıl sürdü — ve dünyada iş hâlâ bitmedi: yedi yüz milyon kişi elektriksiz yaşıyor.
01
1882 – 2024
Yüz kırk iki yılın dört perdesi
İlk perdede elektrik birkaç sokakla sınırlıdır. İkincisinde şehirler bağlanır, kırsal karanlıkta kalır. Üçüncüsünde devlet programı devreye girer. Dördüncüsü hâlâ sürüyor.
02
1907 – 1960
Piyasa elli yılda yapamadı
1930’da şehirlerde oran %85’ti, kırsalda %10’un altında. Kâr eden bir sektör elli yılda kırsala ulaşmamıştı. 1935’te başlayan devlet programı aynı işi on beş yılda yaptı — eğrideki en dik bölüm o.
03
2024
Yedi yüz milyon kişi
Bir ülkede 1960’ta bitmiş sayılan iş, dünyada hâlâ sürüyor. Bugün elektriksiz yaşayanların yaklaşık %80’i tek bir bölgede: Sahra altı Afrika. Güney Asya’da aynı sayı yirmi yılda yarım milyardan altmış milyona indi.
Elektriği olmayan nüfus
Milyon kişi. Bir çubuğun üzerine gelin.
04
2024
Elektrik bir kaynak değil, bir taşıyıcı
Elektriğin kendisi bir enerji kaynağı değil; başka kaynaklardan üretiliyor. Bugün üçte biri hâlâ kömürden geliyor. Rüzgâr ve güneşin payı %14 — yirmi yıl önce %1’in altındaydı.
Dünya elektriğinin kaynakları
Tek bir çubuk, altı parça. Bir parçanın üzerine gelin.
05
Özet
Rakamlarla bir teknoloji
Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.
06
Fotoğraflarla
Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.
700.000.000
Kişi, hâlâ
Elektrik yüz kırk iki yıl önce bulundu ve bir ülkede altmış yılda herkese ulaştı. Dünyada aynı iş hâlâ sürüyor. Bir teknolojinin icat tarihi ile yaygınlaşma tarihi arasındaki mesafe, bu sitedeki en uzun mesafelerden biri.
Kaynaklar ve yöntem
- Hane oranları Amerika Birleşik Devletleri için resmî istatistiklerden gelir; bu ülke kesintisiz ve uzun bir dizisi olduğu için seçilmiştir. Bir dünya ortalaması değildir.
- Elektriksiz nüfus değerleri uluslararası kuruluşların tahminleridir ve yöntem değişikliğiyle yıldan yıla birkaç puan oynayabilir.
- “Elektriği olmak” tanımı tartışmalıdır: kesintili elektrik alan bir hane bazı sayımlarda bağlı sayılır, bu yüzden gerçek sayı daha yüksek olabilir.
- Üretim kaynağı payları dünya toplamı içindir ve yuvarlanmıştır. Ülkeler arasındaki büyük farklar bu çubukta görünmez.
- Kaynak çubuğu üretilen elektriği ölçer, tüketilen enerjiyi değil; ulaşım ve ısınmanın büyük bölümü hâlâ elektrik dışıdır.