epokta.

Tarih, grafiklerle · Savaşlar

Balkan Savaşları

1912 — 1913

On üç ay içinde iki savaş oldu ve aralarındaki barış otuz gün sürdü. İlkinde dört devlet Osmanlı’ya karşı birleşti; ikincisinde galipler birbirine girdi. Bu süre içinde Osmanlı Avrupa topraklarının beşte dördünü kaybetti ve haritaya yeni bir ülke eklendi.

13ay, iki savaş
30gün barış
~%83toprak kaybı
1yeni devlet
11ay sonra 1914

01

1912 – 1913

On üç ayın dört perdesi

İlk perdede dört devlet birlikte saldırır ve altı haftada sonuç alır. İkincisi otuz gün sürer: bir antlaşma ve bir anlaşmazlık. Üçüncüsü kırk iki gündür ve galipleri karşı karşıya getirir. Dördüncüsü haritayı yeniden çizer.

    02

    1912 – 1913

    Barış, savaşın sekizde biri kadar sürdü

    Londra Antlaşması 30 Mayıs 1913’te imzalandı; ikinci savaş 29 Haziran’da başladı. Arada otuz gün var. Grafikteki yeşil çubuk bu sayfadaki en kısa süre — ve iki savaşı birbirinden ayıran tek şey.

    İki savaş ve aradaki barış

    Gün. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Süreler resmî başlangıç ve antlaşma tarihlerinden gün olarak hesaplanmıştır. Birinci savaşta iki ay süren bir ateşkes vardır; çubuk bunu ayırmaz ve savaşın açıldığı günden antlaşmaya kadar geçen süreyi gösterir. Çubuklar süreyi ölçer, şiddeti değil.

    03

    1912 – 1913

    En çok kazanan, en çok kaybeden oldu

    Birinci savaştan en büyük payı Bulgaristan aldı. Paylaşıma itiraz edip ikinci savaşı başlattı ve kazandığının çoğunu geri verdi. Grafikte sıfırın sağı kazanç, solu kayıp — ve sol tarafta tek bir çubuk var.

    Yaklaşık toprak değişimi

    Bin kilometrekare. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Değerler dönemin yaklaşık tahminleridir ve kaynaklara göre değişir; sınırlar antlaşmalardan sonra da düzeltildiği için tek bir kesin sayı yoktur. Kazanç ve kayıp birebir toplanmaz: Arnavutluk bir kazanç değil, sıfırdan kurulan bir devlettir. Bulgaristan’ın çubuğu iki savaşın toplam sonucudur; birinci savaşın sonundaki kazancı bundan çok daha büyüktü.

    Neden göç grafiği yok

    —ortak sayım yok

    Savaşlar büyük bir nüfus hareketine yol açtı, ama göç edenlerin sayısı için taraflar birbirinden çok farklı rakamlar verir.

    Ortak bir sayım hiç yapılmadı ve sonradan yapılan tahminler birbirinin katıdır. Sayfa bu yüzden göçü grafiğe dökmüyor.

    04

    1912 – 1913

    Beş yüz yılda alınan, on üç ayda gitti

    Osmanlı Devleti’nin Avrupa toprakları on üç ayda 168 bin kilometrekareden 28 bine indi. Bu topraklar on dördüncü yüzyıldan beri devletindi ve başkenti bir dönem Edirne’ydi. İki çubuk arasındaki fark, beş yüz yıllık bir varlığın sonudur.

    Osmanlı’nın Avrupa toprakları

    Bin kilometrekare. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Değerler yaklaşıktır ve kaynaklara göre değişir; savaş öncesi sınırlar zaten tartışmalı bölgeler içeriyordu. Ölçüm yalnızca Avrupa topraklarını kapsar, devletin tamamını değil. Yüzölçümü bir devletin gücünü ölçmez; bu çubuklar yalnızca alanı gösterir.

    05

    Özet

    Rakamlarla on üç ay

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    11

    Ay sonra

    Bükreş Antlaşması’ndan on bir ay sonra, aynı bölgede Birinci Dünya Savaşı başladı. Balkan Savaşları bir sorunu çözmedi; onu büyütecek haritayı çizdi.

    On bir ay sonrası: Birinci Dünya Savaşı →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Savaş süreleri resmî başlangıç ve antlaşma tarihlerinden gün olarak hesaplanmıştır. Birinci savaştaki iki aylık ateşkes çubukta ayrılmamıştır.
    • Yüzölçümü değerleri dönemin yaklaşık tahminleridir ve kaynaklara göre değişir; sınırlar antlaşmalardan sonra da düzeltilmiştir.
    • Kazanç ve kayıp değerleri birebir toplanmaz. Arnavutluk bir kazanç değil, sıfırdan kurulan bir devlettir; bazı bölgelerin devri antlaşmalardan sonra tamamlanmıştır.
    • Bulgaristan’ın çubuğu iki savaşın toplam sonucudur. Birinci savaşın sonundaki kazancı bundan çok daha büyüktü.
    • Sayfa göç grafiği içermez. Savaşlar büyük bir nüfus hareketine yol açtı ama ortak bir sayım yapılmadı ve sonradan yapılan tahminler birbirinin katıdır.