epokta.

Tarih, grafiklerle · Savaşlar

Kurtuluş Savaşı

1919 — 1923

Dört yıl iki ay süren bir savaşın içinde toplam elli dört gün muharebe var. Bu sayfa savaşı kahramanlık anlatısıyla değil takvimle okuyor: cepheler ne kadar açık kaldı, muharebeler kaç gün sürdü ve ateşkesten antlaşmaya kaç ay geçti.

4yıl 2 ay
3cephe
22gün, en uzun muharebe
5gün, son muharebe
9ay, ateşkes–antlaşma

01

1919 – 1923

Dört yılın dört perdesi

İlk perdede henüz cephe yok: kongreler ve bir meclis. İkincisinde doğu ve güney cepheleri açılıp kapanıyor. Üçüncüsü savaşın tamamıdır: dört büyük muharebe on sekiz aya sığıyor. Dördüncüsü savaşmadan geçen on bir ay.

    02

    1919 – 1922

    Üç cephe, ama aynı anda değil

    Doğu cephesi üç ay açık kaldı ve savaşın ortasında kapandı; güney cephesi bir antlaşmayla sona erdi. Üçü de aynı anda açık kaldığı süre bir yılı bulmuyor. Savaşın yükü zaman içinde tek bir cepheye, batıya kaydı.

    Cephelerin açık kaldığı süre

    Sağdaki sayı ay. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Bir cephenin açılması ve kapanması çoğu zaman tek bir güne indirgenemez; alınan tarihler yaygın kabul gören dönüm noktalarıdır. Güney cephesinde düzenli ordu değil yerel direniş savaştı; çubuk bu farkı göstermez, yalnızca sürenin uzunluğunu gösterir.

    03

    1921 – 1922

    Savaşı bitiren muharebe en uzunu değildi

    Sakarya yirmi iki gün sürdü; savaşı bitiren Büyük Taarruz beş. Aradaki fark, bir muharebenin uzunluğu ile sonucunun büyüklüğü arasında bir bağ olmadığını gösteriyor. Taarruzu mümkün kılan şey grafikte görünmüyor: arada geçen on bir aylık hazırlık.

    Büyük muharebelerin süresi

    Gün. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Süreler resmî başlangıç ve bitiş tarihlerinden hesaplanmıştır. Çubuklar yalnızca süreyi ölçer: bir muharebenin ölçeğini, katılan asker sayısını ya da sonucunu göstermez. Kütahya–Eskişehir kaybedilen muharebedir ve grafikte diğerleriyle aynı biçimde yer alır.

    Neden kayıp grafiği yok

    —güvenilir tek dizi yok

    Savaşın insan kaybına dair sayılar kaynaklara göre kat kat değişir ve sivil kayıplar için ortak bir sayım hiç yapılmamıştır.

    Bir çubuk tek bir sayı gösterir; elimizdeki şey bir sayı değil bir aralık. Sayfa bu yüzden kaybı grafiğe dökmüyor, süreyi ölçüyor.

    04

    1922 – 1923

    Savaşın bitişi antlaşmanın imzası değildir

    Mudanya’dan Lozan’a dokuz ay geçti; görüşmeler tek başına sekiz ay sürdü. Karşılaştırma bu aralığın olağandışı olmadığını gösteriyor — ama Kore Savaşı’nın çubuğu hiç bitmiyor: yetmiş yıldır imzalanmış bir barış antlaşması yok.

    Ateşkes ile antlaşma arasında geçen süre

    Ay. Bir çubuğun üzerine gelin.

    Grafik yalnızca ateşkes ile antlaşma arasındaki süreyi ölçer; savaşların büyüklüğünü, katılan ülke sayısını ya da sonuçlarını karşılaştırmaz. Kore Savaşı için çubuk yerine kesik çizgi kullanılmıştır: imzalanmamış bir antlaşmanın süresi sıfır değil, tanımsızdır ve bir çubuk bunu yanlış gösterir.

    05

    Özet

    Rakamlarla bir savaş

    Sayfadaki bütün grafiklerin arkasında duran altı sayı.

    06

    Fotoğraflarla

    Sayfadaki grafiklerin anlattığı yılların görselleri. Sağa sola kaydırabilir ya da okları kullanabilirsiniz; dokunmadığınızda şerit kendi kendine ilerler. Bir görsele tıklayınca büyür.

    54

    Gün

    Dört yıl iki ay süren savaşın beş büyük muharebesi toplam elli dört gün sürdü — yani sürenin yüzde dördünden azı. Geri kalan zaman örgütlenme, hazırlık, geri çekilme ve görüşmeyle geçti. Bir savaşın takvimi çoğu zaman muharebelerinden uzundur.

    Bu takvimi kuran adam: Atatürk →

    Kaynaklar ve yöntem

    • Muharebe süreleri resmî başlangıç ve bitiş tarihlerinden hesaplanmıştır. Çubuklar yalnızca süreyi ölçer; ölçeği, asker sayısını ya da sonucu göstermez.
    • Bir cephenin açılması ve kapanması çoğu zaman tek bir güne indirgenemez; alınan tarihler yaygın kabul gören dönüm noktalarıdır ve kaynaklara göre değişebilir.
    • Sayfa kayıp grafiği içermez. İnsan kaybına dair sayılar kaynaklara göre kat kat değişir ve sivil kayıplar için ortak bir sayım yapılmamıştır; elimizdeki şey bir sayı değil bir aralıktır.
    • Asker sayıları da tahmindir ve kaynaklara göre değişir; sayfa bu yüzden kuvvet karşılaştırması yapmaz.
    • Antlaşma karşılaştırması yalnızca ateşkes ile imza arasındaki süreyi ölçer. Kore Savaşı için kesik çizgi kullanılmıştır: imzalanmamış bir antlaşmanın süresi tanımsızdır.